کمردرد حتماً عمل لازم دارد؟
بیشتر کمردردها و دیسک‌ها به عمل نمی‌رسند. این مقاله می‌گوید کمردرد معمولاً از کجا می‌آید، چه چیزی به بهتر شدن کمک می‌کند و چه نشانه‌هایی جراح را به فکر عمل می‌اندازد.
«دکتر گفته دیسک دارم، پس باید عمل کنم.» یا «کمرم آنقدر درد می‌کند که فکر می‌کنم یک چیزی کاملاً خراب است.» این جمله‌ها را زیاد می‌شنویم. جواب کوتاه این است: بیشتر وقت‌ها نه. اما نشانه‌هایی هست که نباید نادیده بگیرید.
کمردرد از کجا می‌آید؟
کمردرد اغلب در چند هفته خودبه‌خود بهتر می‌شود. شایع‌ترین علت‌ها:
- آسیب یا کشیدگی عضله
- دیسک بیرون‌زده (فتق دیسک) که به عصب فشار می‌آورد و می‌تواند سیاتیک ایجاد کند
- تنگی کانال که بیشتر در سنین بالاتر است
- خیلی به‌ندرت: شکستگی استخوان، تومور یا عفونت
اینکه علت کدام است را پزشک با معاینه و گاهی تصویربرداری مشخص می‌کند. تصویر به‌تنهایی کافی نیست؛ خیلی‌ها دیسک بیرون‌زده دارند و خبر ندارند، چون همیشه علامت نمی‌دهد.
چه چیزی کمک می‌کند؟
اولین قدم‌ها معمولاً یکسان‌اند:
- فعال بمانید. استراحت طولانی در بستر توصیه نمی‌شود. راه رفتن، شنا، یوگا یا پیلاتس ممکن است کمک کند.
- مسکن مناسب. ضدالتهاب‌هایی مثل ایبوپروفن برای بسیاری کمک می‌کنند، ولی برای همه مناسب نیستند. پاراستامول تنها برای کمردرد توصیه نمی‌شود. از پزشک یا داروساز بپرسید.
- گرما یا سرما. کمپرس یخ پیچیده در پارچه برای درد و ورم، و کمپرس گرم برای گرفتگی.
- فیزیوتراپی و تمرین، وقتی چند هفته گذشته و بهتر نشده‌اید.
- ترک سیگار. نیکوتین بافت دیسک را ضعیف می‌کند.
برای دیسکی که روی عصب فشار می‌آورد، بیشتر موارد بدون عمل بهتر می‌شوند و توصیه می‌شود استراحت مطلق نکنید.
چه زمانی باید به متخصص مراجعه کرد؟
- درد چند هفته با درمان خانگی بهتر نشده است
- درد، فعالیت روزمرهٔ شما را بسته است
- درد شب‌ها بدتر است یا با استراحت خوب نمی‌شود
- کاهش وزن بی‌دلیل، یا برآمدگی در کمر
اگر علامت‌ها بیش از چهار هفته ادامه داشته باشد، ارجاع به متخصص ستون فقرات مثل جراح مغز و اعصاب توصیه می‌شود. بیشتر دردهای سیاتیک و درد عصبی گردن طی روزها تا هفته‌ها بهتر می‌شوند.
چه موقع پزشک به عمل فکر می‌کند؟
جراحی معمولاً وقتی مطرح می‌شود که چند چیز با هم جمع شود:
- درمان بدون جراحی (دارو، فیزیوتراپی) درد را کم نکرده
- درد عصبی زندگی را محدود کرده
- ضعف یا بی‌حسی پا رو به بدتر شدن است
- کنترل ادرار یا مدفوع مختل شده (فوری)
- ایستادن یا راه رفتن سخت شده
- سلامت عمومی برای عمل مناسب است
اگر علامت‌ها با درمان‌های دیگر بهتر نشده، یا ضعف و بی‌حسی بدتر می‌شود، پزشک می‌تواند شما را برای صحبت دربارهٔ جراحی نزد متخصص بفرستد.
تصمیم به عمل را جراح و بیمار با هم می‌گیرند. یادتان باشد فایدهٔ عمل باید با خطرش سنجیده شود و تضمینی وجود ندارد که برای هر بیمار جواب بدهد، گرچه بسیاری کاهش قابل‌توجه درد را گزارش می‌کنند.
نشانه‌هایی که صبر کردن ندارند
اگر درد کمر یا پا با هر یک از این‌ها همراه است، فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس بروید (۱۱۵ شمارهٔ اورژانس ایران است):
- بی‌حسی اطراف مقعد یا اندام تناسلی
- نتوانستن ادرار کردن یا از دست رفتن کنترل ادرار یا مدفوع
- ضعف یا بی‌حسی در هر دو پا
کمردرد یا پادردی که پس از تصادف یا ضربهٔ سنگین شروع شده هم اورژانس است و فوراً باید با ۱۱۵ تماس گرفت، هرچند نشانهٔ فشار روی عصب‌های ته ستون فقرات نیست. مقالهٔ «نشانه‌های خطر کمردرد» همه را با جزئیات گفته است.
سؤال‌هایی که از جراح بپرسید
- مشکل من دقیقاً چیست؟ تصویر چه می‌گوید و آیا با علامت‌های من هماهنگ است؟
- فعلاً چه درمانی را شروع کنیم و کی دوباره ارزیابی کنیم؟
- اگر عمل نکنم چه می‌شود؟ آیا خطری هست؟
- چه نشانه‌هایی باید باعث شود زودتر برگردم؟
- اگر عمل لازم باشد: چه عملی، چه فایده و چه خطری؟
برنامهٔ هر بیمار متفاوت است؛ دربارهٔ وضعیت خودتان از پزشک بپرسید.