نشانه‌های خطر کمردرد
بیشتر کمردردها خطرناک نیستند، اما چند نشانه هست که یعنی نباید منتظر ماند. این مقاله می‌گوید کدام نشانه‌ها اورژانس‌اند، کدام‌ها همان روز و کدام‌ها در چند روز آینده به پزشک خبر می‌خواهند.
بیشتر کمردردها خطرناک نیستند و طی چند هفته بهتر می‌شوند. اما در تعداد کمی از موارد، کمردرد نشانهٔ مشکلی است که باید زود درمان شود. دانستن این نشانه‌ها مثل دانستن شمارهٔ اورژانس است: امیدوارید لازم نشود، ولی اگر لازم شد باید بدانید.
سطح اول: فوراً ۱۱۵ یا اورژانس
۱۱۵ شمارهٔ اورژانس ایران است. اگر کمردرد دارید و یکی از این‌ها را هم دارید، منتظر وقت مطب نمانید:
- درد، گزگز، ضعف یا بی‌حسی در هر دو پا
- از دست رفتن حس اطراف مقعد یا اندام تناسلی
- تغییر در ادرار یا اجابت مزاج: سختی در ادرار کردن، نتوانستن ادرار کردن، یا بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع
- از دست رفتن حس نیاز به اجابت مزاج
- تغییر حس هنگام رابطهٔ جنسی، یا مشکل تازه در نعوظ
این دو حالت هم اورژانس‌اند، حتی اگر هیچ‌کدام از نشانه‌های بالا را ندارید:
- کمردرد که پس از تصادف یا ضربهٔ شدید شروع شده
- کمردرد همراه با درد قفسهٔ سینه
خودتان رانندگی نکنید. از کسی بخواهید شما را ببرد یا آمبولانس بخواهید و داروهایتان را همراه ببرید.
چرا این‌ها مهم‌اند؟
فهرست اول، یعنی مشکل ادرار و مدفوع، بی‌حسی ناحیهٔ نشیمن و ضعف هر دو پا، ممکن است نشانهٔ سندرم دم اسب باشد. این وضعیت نادر است: عصب‌های ته ستون فقرات ناگهان و به‌شدت فشرده می‌شوند. بیمار نیاز به بستری اورژانسی دارد و هرچه بی‌درمان بماند، احتمال فلج و بی‌اختیاری دائمی بیشتر است و ممکن است جراحی اورژانسی لازم شود. به همین دلیل باید تصمیم را همان لحظه گرفت، نه فردا. کمردرد پس از ضربهٔ شدید و کمردرد همراه با درد قفسهٔ سینه نشانهٔ سندرم دم اسب نیستند، ولی آن‌ها هم باید فوراً دیده شوند.
اگر دربارهٔ نشانه‌ای که دارید تردید دارید، با مطب تماس بگیرید.
سطح دوم: همان روز
اگر کمردرد دارید و:
- احساس گرما، سرما، لرز یا بدحالی می‌کنید
- درد ناگهان و شدید شروع شده، یا سریع بدتر می‌شود
همان روز با پزشک یا تیم درمان تماس بگیرید. در این حالت‌ها هم ارزیابی و تصویربرداری فوری لازم است: ضعف قابل‌توجه پا یا دست، سابقهٔ سرطان که به جاهای دیگر رفته، عفونت اخیر یا تب همراه درد عصبی، و درد پس از افتادن یا ضربه. اگر یکی از نشانه‌های سطح اول را دارید، تا همان روز صبر نکنید و فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید.
اگر ضعف پا یا دست رو به بدتر شدن است هم دیر نکنید.
سطح سوم: در اولین فرصت (چند روز آینده)
برای این نشانه‌ها وقت پزشک بگیرید:
- درد که بعد از چند هفته درمان خانگی بهتر نشده
- درد که کارهای روزمره را سخت کرده
- نگرانی دربارهٔ درد یا نتوانستن تحمل
- کاهش وزن بی‌دلیل
- برآمدگی یا تورم در کمر، یا تغییر شکل کمر
- درد که با استراحت بهتر نمی‌شود یا شب‌ها بدتر است
- درد که با سرفه، عطسه یا اجابت مزاج بدتر می‌شود
- درد که از قسمت بالای پشت (بین دو کتف) شروع می‌شود، نه کمر
چه چیزی کمک می‌کند؟
اگر هیچ‌کدام از نشانه‌های بالا را ندارید، توصیه‌ها این‌هاست: فعال بمانید و فعالیت روزانه را ادامه دهید، از ماندن طولانی در بستر پرهیز کنید، کیسهٔ یخ یا گرم را در پارچه بپیچید، و برای مسکن با داروساز یا پزشک مشورت کنید (ضدالتهاب‌ها برای همه مناسب نیستند). راه رفتن، شنا، یوگا و پیلاتس هم ممکن است کمک کنند. جزئیات بیشتر در مقالهٔ «کمردرد حتماً عمل لازم دارد؟».
اگر مطمئن نیستید
اگر نمی‌دانید نشانهٔ شما در کدام سطح است، تماس بگیرید. یک تماس بی‌مورد اشکالی ندارد؛ دیر خبر دادن ممکن است اشکال داشته باشد. برنامهٔ هر بیمار متفاوت است؛ دربارهٔ وضعیت خودتان از پزشک بپرسید.